📖 Εισαγωγή
Ο παρών οδηγός συγκεντρώνει αναλυτικά τις οδηγίες διδασκαλίας του μαθήματος «Πληροφορική» Γ' Τάξης Γενικού Λυκείου, βασισμένος στις επίσημες οδηγίες του ΙΕΠ για το σχολικό έτος 2025-2026, εμπλουτισμένο με πρακτικά παραδείγματα, χρονοδιάγραμμα και συμβουλές προς εκπαιδευτικούς.
[ΒΙΒΛΙΟ 1]: Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον — Βιβλίο Μαθητή
[ΒΙΒΛΙΟ 2]: Πληροφορική — Συμπληρωματικό Εκπαιδευτικό Υλικό
[ΒΙΒΛΙΟ 3]: Οδηγίες Μελέτης Μαθητή (βοηθητικό)
[ΒΙΒΛΙΟ 4]: Τετράδιο Μαθητή
[ΒΙΒΛΙΟ 5]: Ενδεικτικές Λύσεις Ασκήσεων (βοηθητικό)
📊 Πίνακας Χρονοδιαγράμματος Διδακτέας/Εξεταστέας Ύλης
| Περίοδος | Εβδομάδες | Ενότητες | Θεματικές | Ώρες |
|---|---|---|---|---|
| Σεπτ-Οκτ | 1-8 | 1-10 | Εισαγωγή, Προβλήματα, Αλγόριθμοι, Βασικά ΓΛΩΣΣΑΣ, Δομή Ακολουθίας | 20 |
| Νοε-Δεκ | 9-16 | 11-18 | Δομή Επιλογής, Δομές Επανάληψης, Εκσφαλμάτωση, Γενικές Ασκήσεις | 28 |
| Ιαν-Φεβ | 17-24 | 19-23 | Διαίρει & Βασίλευε, Μονοδιάστατοι Πίνακες, Εκσφαλμάτωση | 18 |
| Μάρτιος | 25-28 | 24-27 | Αναζήτηση, Ταξινόμηση, Εκσφαλμάτωση Πινάκων | 12 |
| Απρίλιος | 29-32 | 28-32 | Πολυδιάστατοι Πίνακες, Στοίβα, Ουρά, Γενικές Ασκήσεις | 20 |
| Μάιος (έως 10/5) | 33-37 | 33-38 | Υποπρογράμματα, Εκσφαλμάτωση, Μαύρο Κουτί | 22 |
| Επανάληψη | 38-42 | 39-48 | Δυναμικές Δομές, Αντικειμενοστραφής (Θεωρία), Γενική Επανάληψη | 30 |
| ΣΥΝΟΛΟ | 150 | |||
🎯 Κρίσιμα Σημεία Εστίασης ανά Ενότητα
Παρακάτω αναλύονται οι ενότητες με τη μεγαλύτερη βαρύτητα στις Πανελλαδικές εξετάσεις.
1. Δομή Επιλογής ΥΨΗΛΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ
Κλειδί για τις Πανελλήνιες. Εστίαση σε: απλή ΑΝ...ΤΟΤΕ, σύνθετη ΑΝ...ΤΟΤΕ...ΑΛΛΙΩΣ, εμφωλευμένες ΑΝ, ΕΠΙΛΕΞΕ, λογικούς τελεστές ΚΑΙ/Η/ΟΧΙ, ιεραρχία πράξεων με παρενθέσεις.
Παράδειγμα Α: Βαθμολόγηση Μαθητών (3+ επίπεδα)
Παράδειγμα Β: Υπολογισμός με ΕΠΙΛΕΞΕ
2. Δομές Επανάληψης ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ
Κρίσιμο: οι μαθητές να γνωρίζουν μετατροπές μεταξύ των τριών δομών.
| Δομή | Έλεγχος | Ελάχιστες Εκτελέσεις | Χρήση |
|---|---|---|---|
| ΟΣΟ...ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ | Στην αρχή | 0 φορές | Άγνωστο πλήθος επαναλήψεων |
| ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ | Στο τέλος | 1 φορά | Συνθήκη τερματισμού |
| ΓΙΑ...ΑΠΟ...ΜΕΧΡΙ | Αυτόματος | Εξαρτάται από βήμα | Γνωστός αριθμός επαναλήψεων |
Παράδειγμα: Άθροισμα 1+2+...+100 (3 τρόποι)
📦 Πίνακες ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ — 40% Πανελληνίων
Τυπικές Επεξεργασίες Μονοδιάστατων Πινάκων
- Εύρεση Μέγιστου/Ελάχιστου (με θέση)
- Άθροισμα / Μέσος Όρος
- Αναζήτηση (Σειριακή & Δυαδική)
- Ταξινόμηση (Φυσαλίδας, Επιλογής)
- Αντιγραφή / Συγχώνευση πινάκων
- Εισαγωγή / Διαγραφή στοιχείου
Εύρεση Μέγιστου με Θέση
🔍 Δυαδική Αναζήτηση
Εφαρμόζεται ΜΟΝΟ σε ταξινομημένο πίνακα!
Μέγιστες Συγκρίσεις: log₂(n) + 1
| Στοιχεία | Συγκρίσεις |
|---|---|
| 100 | 7 |
| 1.000 | 10 |
| 10.000 | 14 |
| 1.000.000 | 20 |
🔄 Ταξινόμηση
Φυσαλίδας (Bubble Sort)
Επιλογής (Selection Sort)
🔢 Δισδιάστατοι Πίνακες
Άθροισμα ανά Γραμμή
Παράλληλοι Πίνακες (Σημαντικό!)
🗂️ Δομές Δεδομένων
📚 Στοίβα (Stack) — LIFO
Στατική υλοποίηση με πίνακα. Λειτουργίες: PUSH (Ώθηση), POP (Απώθηση), TOP, EMPTY.
Εφαρμογή: Αντιστροφή Λέξης
🎫 Ουρά (Queue) — FIFO
Λειτουργίες: ENQUEUE (Εισαγωγή), DEQUEUE (Εξαγωγή), FRONT.
🧩 Υποπρογράμματα ΚΡΙΣΙΜΟ
Εκτελούν ενέργειες
Μπορούν: ΔΙΑΒΑΣΕ, ΓΡΑΨΕ
Δεν επιστρέφουν τιμή
Κλήση: Κάλεσε_Διαδικασία(...)
Υπολογίζουν & επιστρέφουν τιμή
ΔΕΝ μπορούν: ΔΙΑΒΑΣΕ, ΓΡΑΨΕ
Χρήση σε εκφράσεις
Κλήση: x <- Συνάρτηση(...)
Παράδειγμα: Παραγοντικό με Συνάρτηση
Σωστό: χρήση ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ αντί ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ όταν υπάρχει ΓΡΑΨΕ/ΔΙΑΒΑΣΕ.
Εμβέλεια Μεταβλητών
ΤΟΠΙΚΕΣ: Μέσα στο υποπρόγραμμα | ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ: Στο κύριο πρόγραμμα
Η τοπική μεταβλητή "σκιάζει" την καθολική!
🐞 Εκσφαλμάτωση — Μέθοδος «Μαύρο Κουτί»
Κατηγορίες τιμών: Έγκυρες, Μη Έγκυρες, Οριακές.
Παράδειγμα: Βαθμολόγηση (0–20)
| Κατηγορία | Τιμές Ελέγχου | Αναμενόμενο |
|---|---|---|
| Μη έγκυρες | -5, -1, 21, 25 | Μήνυμα λάθους |
| Οριακές | 0, 10, 20 | Ορθή λειτουργία |
| Έγκυρες | 5, 12, 15.5, 18 | Ορθή αξιολόγηση |
👨🏫 Οδηγίες προς Καθηγητές Πληροφορικής
✅ Γενικές Αρχές Διδασκαλίας
1. Προτεραιότητα στα Βιβλία
Ορισμοί, θεωρητικά στοιχεία και ορολογία αποκλειστικά από [ΒΙΒΛΙΟ 1] και [ΒΙΒΛΙΟ 2]. Μην δίνετε δικούς σας ορισμούς που αποκλίνουν.
2. Σταδιακή Εισαγωγή Εννοιών (Scaffolding)
Παράδειγμα πορείας για τη Δομή Επιλογής:
| Μάθημα | Περιεχόμενο |
|---|---|
| 1 (1 ώρα) | Μόνο απλή ΑΝ...ΤΟΤΕ, 5-6 παραδείγματα |
| 2 (1 ώρα) | ΑΝ...ΑΛΛΙΩΣ, σύγκριση με απλή |
| 3 (1.5 ώρες) | Λογικοί τελεστές ΚΑΙ/Η/ΟΧΙ, παρενθέσεις |
| 4-5 (2 ώρες) | Εμφωλευμένες ΑΝ (2 έως 4 επίπεδα) |
| 6-7 (2.5 ώρες) | ΕΠΙΛΕΞΕ, μετατροπές ΑΝ ↔ ΕΠΙΛΕΞΕ |
3. Παράλληλη Διδασκαλία Αλγορίθμου & Κώδικα
Σωστή ροή μαθήματος: Περιγραφή προβλήματος → Καθημερινό παράδειγμα → Ψευδοκώδικας → ΓΛΩΣΣΑ → Υλοποίηση στο εργαστήριο. Μην ξεκινάτε απευθείας με κώδικα.
4. Χρήση Βοηθητικού Υλικού
Εξάσκηση μετά τη διδασκαλία, άλυτες ασκήσεις για σπίτι, εναλλακτικές προσεγγίσεις
Αντί του κύριου βιβλίου, για πρώτη διδασκαλία έννοιας
5. Εργαστηριακή Προσέγγιση (Κρίσιμο)
Ιδανική κατανομή: 1/3 θεωρία (αίθουσα) — 2/3 πράξη (εργαστήριο).
Θεωρία (30'): Έννοια επανάληψης, 3 τύποι, διαφορές, πότε ποια.
Εργαστήριο (60'): 15' ΟΣΟ, 15' ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ, 15' ΓΙΑ (ίδιο πρόβλημα), 15' σύγκριση & βηματική εκτέλεση.
🚫 Τι να Αποφύγετε
1. Υπερφόρτωση με Θεωρία
Όλες οι μορφές της ΑΝ (απλή, σύνθετη, εμφωλευμένη, ΕΠΙΛΕΞΕ, λογικοί τελεστές) σε 2 ώρες.
Κάθε μορφή σε ξεχωριστό μάθημα, με εξάσκηση ανάμεσα.
2. Παράβλεψη Συντακτικών Λεπτομερειών
| ❌ Λάθος | ✅ Σωστό |
|---|---|
| αν x > 5 τότε | ΑΝ x > 5 ΤΟΤΕ |
| ΑΝ (x > 5) | ΑΝ x > 5 ΤΟΤΕ |
| x := 10 | x <- 10 |
| για i από 1 έως 10 | ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 10 |
| ΤΕΛΟΣ ΑΝ | ΤΕΛΟΣ_ΑΝ |
| Α(5) | Α[5] |
| ΔΙΑΒΑΣΕ χ, ψ | ΔΙΑΒΑΣΕ χ ΔΙΑΒΑΣΕ ψ |
3. Αντιγραφή Κώδικα χωρίς Κατανόηση
Επιβάλλετε πάντα τη σειρά: Κατανόηση προβλήματος → Σχεδιασμός λύσης → Ψευδοκώδικας → Υλοποίηση → Δοκιμή. Χρησιμοποιήστε την τεχνική "Think Aloud" ρωτώντας τους μαθητές τι κάνει κάθε γραμμή.
4. Παραμέληση Εκσφαλμάτωσης
Κάθε πρόγραμμα πρέπει να συνοδεύεται από βηματική εκτέλεση με πίνακα τιμών μεταβλητών.
| Βήμα | ι | Α[ι] | μεγ | Σχόλιο |
|---|---|---|---|---|
| 1 | - | - | Α[1]=5 | Αρχικοποίηση |
| 2 | 2 | 8 | 8 | 8 > 5, ενημέρωση |
| 3 | 3 | 3 | 8 | 3 < 8, χωρίς αλλαγή |
| 4 | 4 | 12 | 12 | 12 > 8, ενημέρωση |
5. Αγνόηση Διαφορών Δομών Επανάληψης
Δώστε στους μαθητές την ίδια άσκηση και ζητήστε λύση με τις 3 διαφορετικές δομές, ώστε να κατανοήσουν πρακτικά τις διαφορές.
6. Μη Έμφαση στα Όρια Πινάκων
7. Σύγχυση Συναρτήσεων - Διαδικασιών
Επαναλάβετε πολλές φορές τον κανόνα: Συναρτήσεις ΔΕΝ έχουν ΔΙΑΒΑΣΕ/ΓΡΑΨΕ. Διαδικασίες μπορούν να έχουν.
📝 Παιδαγωγικές Τεχνικές
1. Ομαδοσυνεργατική Μάθηση
Ομάδες 3-4 ατόμων με ρόλους: Προγραμματιστής, Αναλυτής, Ελεγκτής, Καταγραφέας. Παράδειγμα δραστηριότητας: "Υλοποιήστε ταξινόμηση πίνακα σε 20 λεπτά, κάθε ομάδα παρουσιάζει τη λύση."
2. Flipped Classroom (Ανεστραμμένη Τάξη)
Ιδανικό για θεωρητικές ενότητες όπως Δυναμικές Δομές Δεδομένων, Αντικειμενοστραφής Προγραμματισμός, Εκσφαλμάτωση. Στο σπίτι: σύντομο βίντεο/ανάγνωση. Στην τάξη: εφαρμογή και ασκήσεις.
3. Διαδραστικές Οθόνες - Έξυπνη Χρήση
Βηματική εκτέλεση με animation, οπτικοποίηση αλγορίθμων, συμπλήρωση κώδικα από μαθητές στην οθόνη
Απλή προβολή κειμένου, παθητική αντιγραφή κώδικα
4. Συχνά Quizzes (κάθε 2-3 μαθήματα)
5-10 λεπτά, 3-5 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, συμπλήρωσης κώδικα ή εύρεσης λάθους, για άμεση ανατροφοδότηση.
⏰ Χρονοδιάγραμμα Εμπέδωσης — Checkpoints
Test: Δομές ελέγχου + Βασικές εντολές — Στόχος: 70%+ των μαθητών {'>'} 15/20
Test: Δομές επανάληψης + Εφαρμογές — Στόχος: 65%+ των μαθητών {'>'} 14/20
Test: Μονοδιάστατοι πίνακες + Αναζήτηση — Στόχος: 60%+ των μαθητών {'>'} 13/20
Test: Στοίβα, Ουρά, Δισδιάστατοι — Στόχος: 60%+ των μαθητών {'>'} 13/20
Προσομοίωση Πανελληνίων — Στόχος: 50%+ των μαθητών {'>'} 12/20
Παύση προόδου → Επανάληψη αδύναμων σημείων → Επιπλέον ασκήσεις → Ατομική υποστήριξη.
⚠️ Συνοπτικός Πίνακας Κοινών Λαθών
| # | Λάθος | Επεξήγηση |
|---|---|---|
| 1 | Όρια πινάκων: Α[0] ή Α[Ν+1] | Εκτός ορίων πίνακα |
| 2 | Αλλαγή μεταβλητής βρόχου ΓΙΑ | Απαγορεύεται εντός βρόχου |
| 3 | Λογικοί τελεστές χωρίς παρενθέσεις | Κίνδυνος λάθους ιεράρχησης |
| 4 | Δυαδική αναζήτηση σε μη ταξινομημένο | Δεν λειτουργεί ο αλγόριθμος |
| 5 | ΓΡΑΨΕ/ΔΙΑΒΑΣΕ σε συνάρτηση | Επιτρέπεται μόνο σε διαδικασία |
| 6 | Στοίβα/Ουρά χωρίς έλεγχο γεμάτης/άδειας | Κίνδυνος σφάλματος εκτέλεσης |
Η συστηματική προσέγγιση με σταδιακή εισαγωγή εννοιών, ισορροπία θεωρίας-πράξης, και τακτική αξιολόγηση μέσω checkpoints αποτελούν τη βάση για επιτυχή προετοιμασία στις Πανελλαδικές εξετάσεις.